Θεσσαλονίκη, τέλη δεκαετίας ’90.
Ήμουν φοιτήτρια μουσικής τεχνολογίας
και παράλληλα δούλευα σε δύο και τρεις δουλειές μαζί.
Καφέ.
Παιδότοπους.
Ταχυφαγεία.
Θυμάμαι τη μυρωδιά του τηγανιού να κολλάει στα μαλλιά μου.
Τα κέρματα στην τσέπη της ποδιάς.
Το μέτρημα. Πάντα μέτραγα.
Ώρες. Ρέστα. Διαδρομές λεωφορείων. Αντοχές.
Δεν υπήρχε περιθώριο να «μην τα βγάζω πέρα».
Ή τα έβγαζα — ή βυθιζόμουν.
Κάπου στο 1997 ξεκίνησα να δακτυλογραφώ εργασίες για φοιτητές ιδιωτικών σχολών.
Διοίκηση Επιχειρήσεων.
Μάρκετινγκ.
Διαφήμιση και Προώθηση.
Τότε δεν υπήρχαν πολλοί που να ξέρουν υπολογιστές.
Ή να μπορούν να στήσουν σωστά μια εργασία.
Να βάλουν εικόνες.
Να φτιάξουν γραφήματα.
Να δώσουν μορφή σε μια σκέψη.
Εγώ ήξερα.
Στην αρχή πληρωνόμουν για δακτυλογράφηση.
Μετά για «λίγη βοήθεια».
Μετά για «μια μικρή διόρθωση».
Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβω, δεν δακτυλογραφούσα απλώς.
Έγραφα.
Έστηνα ολόκληρες εργασίες.
Αναλύσεις αγοράς.
Στρατηγικές marketing.
Πλάνα προώθησης.
Μετά ήρθαν και τα μεγαλύτερα.
Απολυτήρια.
Και… πτυχιακές.
Ναι. Πτυχιακές.
Άνθρωποι που δεν είχαν πατήσει σχεδόν ποτέ στις σχολές τους
πήραν πτυχία με άριστα.
Με το όνομά τους.
Εγώ δεν πήρα ποτέ πτυχίο Διοίκησης Επιχειρήσεων.
Ούτε Μάρκετινγκ.
Ούτε Διαφήμισης.
Το παράδοξο;
Οι γνώσεις έμειναν σε μένα.
Δεν το λέω με παράπονο.
Το λέω με μια ήρεμη, σχεδόν γήινη διαπίστωση.
Τότε δούλευα για να επιβιώσω.
Σήμερα εργάζομαι γιατί γνωρίζω.
Δεν έμαθα τη θεωρία για να πάρω τίτλο.
Την έμαθα για να μπορώ να την εφαρμόσω.
Να καταλαβαίνω πώς σκέφτεται μια αγορά.
Πώς στήνεται ένα μήνυμα.
Πώς γεννιέται μια στρατηγική.
Έγραφα για άλλους.
Αλλά διάβαζα για μένα.
Και ίσως αυτό είναι το πιο τίμιο πτυχίο που πήρα ποτέ.
Στη ζωή μου, υπήρξα πολλές φορές το «σωσίβιο παιδί».
Αυτό που γεννιέται για να σώσει μια κατάσταση.
Έμαθα νωρίς να κρατάω άλλους στην επιφάνεια.
Αλλά κάπου εκεί, μέσα σε καφέδες, πληκτρολόγια και στοίβες εργασιών,
έκανα κάτι διαφορετικό.
Κράτησα και εμένα.
Δεν πήρα χαρτί.
Πήρα ικανότητα.
Πήρα αυτονομία.
Πήρα απόδειξη ότι μπορώ να δημιουργώ αξία χωρίς να μου τη σφραγίσει κανείς.
Και σήμερα, χωρίς τυπικό πτυχίο σε αυτούς τους τομείς,
δουλεύω πάνω σε στρατηγικές, σε κείμενα, σε ιδέες που φέρνουν αποτέλεσμα.
Γιατί η γνώση δεν κατοικεί στο εξώφυλλο.
Κατοικεί στο νευρικό σύστημα.
Και εγώ την έγραψα μέσα μου,
γραμμή–γραμμή,
νύχτα–νύχτα.
Αν γύριζα πίσω, θα έκανα κάτι διαφορετικά;
Ίσως μόνο ένα πράγμα.
Θα αναγνώριζα νωρίτερα
ότι το γεγονός πως δεν πήρα τίτλο
δεν σημαίνει πως δεν έγινα ειδικός.
Μερικές φορές
το πιο δυνατό πτυχίο
είναι αυτό που δεν φαίνεται στον τοίχο.
Αλλά φαίνεται στο έργο.

Και Το καφέ που δούλευα τότε λεγόταν…
Καφέ Πτυχίο